Υπάρχουν ημέρες σε ένα agency που ξεκινούν απολύτως φυσιολογικά.
Ανοίγεις τον υπολογιστή.
Βλέπεις τα emails.
Ανοίγεις τα projects.
Πίνεις τον πρώτο καφέ.
Και κάπου εκεί χτυπάει το τηλέφωνο.
«Καλημέρα! Θέλω να κάνουμε ένα logo.»
«Βεβαίως. Πείτε μου λίγα πράγματα για την εταιρεία, το positioning, το κοινό σας, τι θέλετε να εκφράζει η ταυτότητα…»
«Ναι, ναι. Να είναι μοντέρνο.»
«Ωραία. Υπάρχουν κάποια brands που σας αρέσουν;»
«Ναι. Αυτό εδώ.»
Στέλνει ένα screenshot.
«Και αυτό.»
Άλλο screenshot.
«Και αυτό είναι πολύ ωραίο.»
Άλλο screenshot.
Τα τρία logos ανήκουν σε τρεις εντελώς διαφορετικούς κλάδους, έχουν τρεις διαφορετικές αισθητικές και απευθύνονται σε τρία διαφορετικά κοινά.
Αλλά δεν πειράζει.
«Κάτι τέτοιο θέλω. Αλλά καλύτερο.»
Καλώς ήρθατε στον υπέροχο κόσμο του marketing.
«Μα πόσο δύσκολο είναι ένα logo;»
Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ερωτήσεις που μπορεί να ακούσει ένας designer.
Συνήθως συνοδεύεται από μια δεύτερη:
«Ένα σχέδιο είναι. Πόση ώρα θέλει;»
Είναι πράγματι ένα σχέδιο.
Όπως και ένα σπίτι είναι μερικά τούβλα.
Και μια διαφήμιση είναι μερικές λέξεις.
Και ένα website είναι μερικές σελίδες.
Και ένα post είναι μια εικόνα με ένα κείμενο.
Και ένα video είναι μερικά πλάνα.
Και ένα brand είναι… ένα logo.
Το πρόβλημα είναι ότι πίσω από το αποτέλεσμα υπάρχει κάτι που δεν φαίνεται.
Υπάρχει σκέψη.
Έρευνα.
Εμπειρία.
Μελέτη.
Δοκιμή.
Απόρριψη.
Διορθώσεις.
Γνώση της αγοράς.
Γνώση της επικοινωνίας.
Γνώση της αισθητικής.
Γνώση του καταναλωτή.
Και, κυρίως, υπάρχουν πολλά χρόνια μέχρι να μπορεί κάποιος να κάνει κάτι δύσκολο να φαίνεται απλό.
Αλλά αυτά δεν φαίνονται στην τελική μακέτα.
Και ό,τι δεν φαίνεται, δυστυχώς, συχνά θεωρείται ότι δεν υπάρχει.
Μετά ήρθε το AI
Κάποια στιγμή εμφανίστηκε και ο νέος σύμβουλος επιχειρήσεων.
Δεν ζητάει αμοιβή.
Δεν κάνει διακοπές.
Δεν ζητάει προκαταβολή.
Δεν στέλνει invoice.
Το AI.
«Έχω ρωτήσει το ChatGPT», λέει ο πελάτης.
Αυτή η φράση έχει πλέον αποκτήσει μια ιδιαίτερη θέση στην καθημερινότητα ενός agency.
«Τι σου είπε;»
«Μου έβγαλε αυτή τη στρατηγική.»
Και ανοίγει ένα αρχείο 14 σελίδων.
Το οποίο περιλαμβάνει:
target audience,
brand positioning,
social media strategy,
content pillars,
customer journey,
advertising strategy,
SEO,
competitive analysis,
KPIs,
και στο τέλος μια πρόταση για TikTok campaign.
Όλα έτοιμα.
Σε τρία λεπτά.
Εμείς, βέβαια, χρειαστήκαμε μερικά χρόνια για να μάθουμε να τα κάνουμε.
Αλλά μάλλον καθυστερήσαμε.
Το brief που δεν ήταν brief
Υπάρχει και το brief.
Το περίφημο brief.
«Τι ακριβώς θέλετε να κάνουμε;»
«Θέλω κάτι ωραίο.»
«Για ποιο κοινό;»
«Για όλους.»
«Τι θέλετε να πετύχουμε;»
«Να πάει καλά.»
«Ποιο είναι το βασικό σας ανταγωνιστικό πλεονέκτημα;»
«Είμαστε καλύτεροι από τους άλλους.»
«Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα που θέλετε να επικοινωνήσουμε;»
«Εσείς είστε οι marketers. Βρείτε το.»
Και εδώ υπάρχει μια μικρή ειρωνεία.
Ο πελάτης μπορεί να μη γνωρίζει ακριβώς τι θέλει.
Αλλά είναι απολύτως βέβαιος για το τι δεν θέλει.
«Όχι αυτό.»
«Δεν μου αρέσει.»
«Κάτι άλλο.»
«Δεν είναι πολύ εντυπωσιακό.»
«Μπορούμε να το κάνουμε λίγο πιο premium;»
«Να είναι πιο μοντέρνο αλλά και διαχρονικό.»
«Να ξεχωρίζει αλλά να μην είναι πολύ διαφορετικό.»
«Να είναι minimal αλλά να έχει αρκετά στοιχεία.»
Κάπου εκεί ο designer κοιτάζει για λίγο το ταβάνι.
Όχι επειδή περιμένει θεϊκή έμπνευση.
Απλώς προσπαθεί να θυμηθεί γιατί μπήκε σε αυτό το επάγγελμα.
Και μετά έρχεται η τιμή
«Πόσο κοστίζει;»
Λογική ερώτηση.
Αλλά μερικές φορές ακολουθεί μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα:
«Δεν μπορείτε να το κάνετε λίγο καλύτερα στην τιμή;»
Βεβαίως.
Ας μειώσουμε λίγο την έρευνα.
Λίγο τη στρατηγική.
Λίγο τον χρόνο.
Λίγο τις διορθώσεις.
Λίγο την εμπειρία.
Λίγο την ενημέρωση.
Λίγο τη μελέτη.
Στο τέλος, αν μειώσουμε αρκετά, μπορούμε να καταφέρουμε κάτι πραγματικά εντυπωσιακό:
να δουλεύουμε πολύ και να μη βγάζουμε χρήματα.
Και αυτό, ομολογουμένως, είναι ένα business model που δεν χρειάζεται κανένα AI για να καταλάβεις ότι δεν λειτουργεί.
«Μα εγώ έχω εταιρεία 5 εκατομμυρίων!»
Και κάπου εδώ εμφανίζεται ο αγαπημένος χαρακτήρας.
Ο πελάτης των 5 εκατομμυρίων.
«Κοίτα, εγώ έχω μια εταιρεία 5 εκατομμυρίων. Κάπως έτσι την έφτασα μέχρι εδώ.»
Σωστό.
Και μπράβο του.
Έχει χτίσει μια επιχείρηση.
Έχει πάρει ρίσκα.
Έχει κάνει λάθη.
Έχει πετύχει.
Έχει εμπειρία.
Αλλά υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια.
Το ότι κάποιος είναι εξαιρετικός επιχειρηματίας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι και designer.
Όπως ένας εξαιρετικός χειρουργός δεν είναι αυτομάτως μηχανικός αυτοκινήτων.
Όπως ένας εξαιρετικός δικηγόρος δεν είναι αυτομάτως λογιστής.
Και όπως ένας εξαιρετικός marketer δεν σημαίνει ότι μπορεί να διευθύνει μια επιχείρηση €5 εκατομμυρίων.
Η εμπειρία έχει αξία.
Αλλά η εμπειρία δεν είναι ενιαία.
Είναι διαφορετική σε κάθε πεδίο.
Το παράδοξο του marketing
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο.
Οι περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι χρειάζονται επαγγελματία για να τους φτιάξει ένα ηλεκτρολογικό δίκτυο.
Καταλαβαίνουν ότι χρειάζονται μηχανικό για μια οικοδομή.
Καταλαβαίνουν ότι χρειάζονται λογιστή για τα φορολογικά.
Καταλαβαίνουν ότι χρειάζονται δικηγόρο για μια δύσκολη νομική υπόθεση.
Αλλά όταν φτάνει το marketing:
«Έχω έναν ανιψιό που ασχολείται λίγο με Instagram.»
Ή:
«Το κάνω μόνος μου.»
Ή:
«Το ChatGPT μου είπε ότι πρέπει να ανεβάζουμε τρία posts την εβδομάδα.»
Ή:
«Ένας άλλος μου το κάνει με 200 ευρώ.»
Και κάπως έτσι, μια ολόκληρη επαγγελματική αγορά έχει καταφέρει να κάνει τον εαυτό της να μοιάζει με εμπόρευμα.
Σαν να αγοράζεις κιλά.
«Πόσο πάει το logo;»
«Πόσο πάει το post;»
«Πόσο πάει το website;»
«Πόσο πάει το Facebook;»
«Πόσο πάει το Google Ads;»
Σαν να υπάρχει ένας παγκόσμιος τιμοκατάλογος marketing.
Ένα logo: Χ ευρώ.
Δέκα posts: Ψ ευρώ.
Μια καμπάνια: Ω ευρώ.
Μόνο που το marketing δεν είναι σουβλάκι.
Δεν πληρώνεις το τεμάχιο.
Πληρώνεις την ικανότητα να πάρεις μια επιχειρηματική ανάγκη και να τη μετατρέψεις σε επικοινωνία, εικόνα, στρατηγική και τελικά αποτέλεσμα.
Κι όμως, υπάρχουν και οι άλλοι
Για να είμαστε δίκαιοι, υπάρχουν και οι άλλοι πελάτες.
Εκείνοι που θα πουν:
«Δεν το είχα σκεφτεί έτσι.»
Και θα ακούσουν.
Εκείνοι που θα ρωτήσουν:
«Γιατί το προτείνεις αυτό;»
Και θα προσπαθήσουν να καταλάβουν.
Εκείνοι που θα εμπιστευτούν την ομάδα.
Που θα συζητήσουν.
Που θα διαφωνήσουν όταν χρειάζεται.
Που θα ζητήσουν εξηγήσεις.
Και που στο τέλος θα πουν:
«ΟΚ. Εσείς είστε οι ειδικοί σε αυτό. Προχωρήστε.»
Με αυτούς τους ανθρώπους η δουλειά αλλάζει εντελώς.
Γιατί ξαφνικά δεν χρειάζεται να αποδεικνύεις κάθε μέρα ότι ξέρεις τη δουλειά σου.
Μπορείς να την κάνεις.
Και τότε συμβαίνει κάτι πολύ ενδιαφέρον.
Το marketing γίνεται πραγματικά marketing.
Ίσως λοιπόν το πρόβλημα δεν είναι η τιμή
Ίσως τελικά η συζήτηση δεν πρέπει να είναι:
«Πόσο κοστίζει ένα logo;»
Αλλά:
«Τι αξία μπορεί να δημιουργήσει ένα σωστό logo για την επιχείρησή μου;»
Όχι:
«Πόσο θα μου πάρεις για δέκα posts;»
Αλλά:
«Τι θέλω να πετύχω με την παρουσία μου στα social media;»
Όχι:
«Πόσο κοστίζει το Google Ads;»
Αλλά:
«Πόσο αξίζει για την επιχείρησή μου ένας νέος πελάτης και πόσο αποτελεσματικά μπορώ να τον αποκτήσω;»
Και ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση από όλες είναι αυτή:
«Αν είμαι τόσο σίγουρος ότι τα γνωρίζω όλα, γιατί χρειάζομαι επαγγελματία;»
Δεν χρειάζεται κανείς να συμφωνεί πάντα με έναν marketer.
Δεν χρειάζεται να αποδέχεται κάθε πρόταση.
Δεν χρειάζεται να πληρώνει οποιαδήποτε τιμή του ζητηθεί.
Χρειάζεται όμως να καταλαβαίνει κάτι πολύ απλό:
όταν προσλαμβάνεις έναν επαγγελματία, δεν αγοράζεις μόνο το τελικό αρχείο. Αγοράζεις τον χρόνο, τη γνώση, την εμπειρία, τις αποτυχίες, την ενημέρωση και την ικανότητά του να βλέπει πράγματα που εσύ, επειδή βρίσκεσαι μέσα στην επιχείρησή σου, ίσως δεν μπορείς να δεις.
Και αυτό ίσως είναι το πραγματικό πρόβλημα της εποχής μας.
Όχι ότι έχουμε πάρα πολλούς marketers.
Όχι ότι έχουμε πάρα πολλά agencies.
Ούτε ότι έχουμε πλέον AI.
Αλλά ότι έχουμε μάθει να θεωρούμε εύκολο οτιδήποτε δεν βλέπουμε πόσο δύσκολο είναι να γίνει σωστά.
Και ίσως, πριν ζητήσουμε από τον επαγγελματία να «ρίξει λίγο την τιμή», θα άξιζε να αναρωτηθούμε:
Μήπως τελικά αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε φθηνότερα είναι ακριβώς αυτό που θα μπορούσε να κάνει την επιχείρησή μας να αξίζει περισσότερο;